Banknot, którego licytację śledzić będzie całe środowisko kolekcjonerów polskiego pieniądza papierowego.
Niezwykły, spektakularny bilet kościuszkowski, który udowadnia, że pierwsze polskie banknoty nadal kryją wiele tajemnic.
Bilet Skarbowy Insurekcji Kościuszkowskiej z 1794 roku, wydrukowany na papierze z niezwykle rzadkim, praktycznie unikalnym filigranem „W: OTERLOO”. Prezentowany egzemplarz jest pierwszym znanym nam biletem skarbowym, na którym filigran ten został jednoznacznie rozpoznany i zaprezentowany w pełnej odsłonie.
Oznaczenie należy wiązać z Willemem Stevensem van Otterloo (1745–1810), holenderskim papiernikiem działającym w Velp. Nazwisko papiernika obecne jest w specjalistycznej literaturze dotyczącej holenderskiego papiernictwa, między innymi u H. Voorna oraz W. A. Churchilla, jednak pojawia się tam stosunkowo sporadycznie.
Nazwisko to zostało odnotowane przez W. A. Churchilla w fundamentalnym opracowaniu Watermarks in Paper in Holland, England, France, etc. Na stronie 38 autor wymienia wprost:
„W. Otterloo”: „Garden of Holland, and crowned G.R.”
Szczególną ciekawostkę stanowi pisownia nazwiska występująca na prezentowanym filigranie. Znak wodny brzmi „W: OTERLOO”, z pojedynczym „T”, podczas gdy w dokumentach i literaturze nazwisko papiernika zapisywane jest jako „Otterloo”. Nie jest więc wykluczone, że mamy do czynienia ze specyficzną formą sygnatury stosowaną przez papiernię, odmienną od pisowni nazwiska znanej ze źródeł.
Wykorzystanie papieru W. Oterloo do produkcji Biletów Skarbowych zostało już odnotowane przez Roberta Jadrycha w „Numizmatyku Krakowskim” nr 6 z 2023 roku. Autor, przedstawiając wyniki badań nad papierem emisji kościuszkowskiej, zaliczył W. Oterloo do grupy wytwórców „znanych zaledwie z pojedynczych egzemplarzy biletów skarbowych”. Obok niego wymienił C. & I. Honig, AD Schut oraz J. Kool (& Comp.).
Informacja ta nabiera szczególnego znaczenia w zestawieniu ze strukturą zaopatrzenia w papier dla emisji z 1794 roku. Jak wskazuje Robert Jadrych, początkowo zakładano pozyskanie odpowiedniego papieru za granicą, następnie zdecydowano się na wykorzystanie produktu krajowego. Papier z Jeziornej nie spełniał jednak wymogów jakościowych stawianych przez Jana Fryderyka Zeidla. Ostatecznie do produkcji biletów wykorzystano gatunkowy papier z manufaktur niderlandzkich, którym dysponowały miejscowe drukarnie.
W materiale wykorzystanym do druku zdecydowanie dominują papiery trzech wielkich producentów: Pieter de Vries & Comp., J. Honig & Zoonen oraz D. & C. Blauw. Na tym tle obecność papieru W. Oterloo stanowi wyjątkowy przypadek. Nie był to producent należący do grupy wielkich nazwisk holenderskiego papiernictwa, pokroju Honigów, Blauwów czy van der Leyów, a jego udział w materiale wykorzystanym przy produkcji polskich biletów skarbowych miał charakter marginalny.
Filigran „W: OTERLOO” nie jest notowany w katalogu Czesława Miłczaka. Sam producent został wprawdzie wskazany przez Roberta Jadrycha już w 2023 roku, jednak prezentowany obecnie egzemplarz pozwala po raz pierwszy pokazać i jednoznacznie udokumentować niezwykle rzadki znak wodny z nazwiskiem wytwórcy w formie „W: OTERLOO”.
Stan zachowania wyśmienity. Egzemplarz zachowany w pełnej drukarskiej świeżości, z intensywną czerwoną barwą druku. Suchy stempel wzorowy, z połyskiem zachowanym na całej powierzchni. Pole banknotu wolne od ugięć pionowych i poziomych. Jedynie minimalne ugięcie lewego górnego rogu oraz drobne, typowe dla biletów Insurekcji Kościuszkowskiej podwinięcie papieru przy dolnej krawędzi. W obrębie lewego dolnego rogu niewielkie skaleczenie papieru o długości około 4 do 5 mm. Prezencja absolutnie bankowa, z doskonale widocznymi cechami potwierdzającymi pełną naturalność banknotu.
Wybitna pozycja i bez wątpienia jedna z ozdób naszej sesji stacjonarnej. Nie tylko wielka rzadkość kolekcjonerska w pięknym stanie zachowania, lecz również walor o znaczeniu badawczym, dokumentujący jeden z najrzadszych dotychczas rozpoznanych przypadków wykorzystania papieru niderlandzkiego producenta przy emisji Biletów Skarbowych Insurekcji Kościuszkowskiej.
Pozycja do najbardziej zaawansowanych kolekcji polskiego pieniądza papierowego, emisji 1794 roku oraz historycznych filigranów.
